Członkowie Oddziału

Rzeszów

Preambuła statutu ZLP


Związek Literatów Polskich jest zawodową organizacją pisarzy. Jego członkowie, w swojej twórczości i działalności, nawiązują do humanitarnych tradycji myśli ogólnoludzkiej, które w kulturze polskiej zawsze były zespolone z troską o dobro kraju i narodu. Kontynuacja tych tradycji oraz wszechstronny rozwój współczesnej literatury polskiej stanowią przedmiot starań i pracy wszystkich członków i władz Związku Literatów Polskich.



Związek Literatów Polskich

Menu

MARTA ŚWIDERSKA-PELINKO



Marta Świderska-Pelinko

Urodzona w Katowicach. Zajmuje się krytyką literacką. Od 2006 roku tłumaczy teksty literackie z języka słowackiego na język polski. W 2003 roku została przyjęta do Związku Literatów Polskich. W rzeszowskim Oddziale ZLP pełniła kolejno funkcję sekretarza, wiceprezesa i prezesa.


Debiut poetycki:
» 1996 rok — tomik poezji ZATRZYMANY CZAS, Wydawnictwo Abres


Debiut prozatorski:
» 2003 rok — współczesna powieść psychologiczna W LABIRYNCIE BÓLU, Rzeszów, Wydawnictwo RSDruk


Kolejne wydane pozycje książkowe:
» 2006 rok — tomik poezji REFLEKSJE, Stalowa Wola,
Wydawnictwo Sztafeta
» 2007 rok — powieść TUŁACZY SMAK EDENU, Rzeszów,
Wydawnictwo RSDruk
» 2010 rok — powieść ZA DRZWIAMI DESZCZU,
Wydawnictwo Telbit, Warszawa
» 2010 rok — w tłumaczeniu na język słowacki powieść TUŁACZY SMAK EDENU (Chuť túlania a edenu),
Wydawnictwo Pectus, Koszyce
» 2013 rok — tomik poezji POZA RAMAMI
Wydawnictwo Abilion, Rzeszów


Wiersze i fragmenty prozy tłumaczone na języki angielski, słowacki, ukraiński, litewski i serbski.


Do jej najcenniejszych nagród i wyróżnień literackich należą:
• 2004 rok — honorowa nagroda literacka ZLP O/Rzeszów «Złote Pióro» za powieść «W labiryncie bólu»
• 2007 rok — Literacka Nagroda I stopnia Prezydenta i Rady Miasta Rzeszowa za całokształt twórczości literackiej i działalności kulturalnej
• 2009 rok — nagroda Zarządu Województwa Podkarpackiego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie kultury i literatury


Kontakt elektroniczny

mapel@poczta.onet.pl



Fragmenty prozy


Marta Świderska-Pelinko
CHUŤ TÚLANIA A EDENU

fragment powieści


VII.


Neďaleko indického obchodu vystúpili z auta.

„Zajtra ráno nejdete do práce. Dnes na masle bola posledná zmena. Prajem vám veľa šťastia inde. Ktovie, možno sa po čase vrátite,“ dozvedeli sa od šoféra.

„Rada to počujem, veľa šťastia,“ tresla dvermi Jola.

„Vráť sa,“ zakričal.

Predstierala, že ho nepočuje. Už nevykríkol. Vedela, že ju chce naučiť dobrým spôsobom. Keby sa vrátila, musela by ho naučiť rozumu a úcte ona, hoci účinok na intelektuálneho kripla by bol bezvýsledný. Aspoň by si na ňom vyliala zlosť za údel, o ktorý sa pričinil aj on. Nemalo však zmysel vrátiť sa, znervózniť sa pre také nič by bolo nad jej sily. Ani sa neotočila, aby nemusela vidieť, ako zúri.

Jolini kolegovia sa ponášali na bezvládne kráčajúce figuríny. Rozmýšľali, čo si počať. Nerozprávali sa, akoby si navzájom čosi vyčítali. Od istého času si nerozumeli, nedôverovali a stavali medzi sebou neviditeľný múr. Smutné, ale pravdivé. Náhle zastali pri pohľade na policajné autá s blikajúcimi majákmi. Široký priestor medzi ich bývalým domom a riečkou, ktorou sa Jola brodila v strachu o život, ohraničovali pásky s nápisom polícia. Zvedavcov bolo viac ako policajtov. Keď podišli čo najbližšie, zjavil sa im desivý obraz. Z riečky vyťahovali telesné pozostatky dvoch úplne zohavených, bezmála rozštvrtených dievčat. Kto mal dôvod zabiť ich takým beštiálnym spôsobom? Všetci si kládli rovnakú otázku a všetci vedeli, že popravu nevykonala nijaká šelma. V prípade úzkeho a plytkého potoka nemohlo byť ani reči o tajomných a nenásytných žralokoch. Nad dievčatami bol vynesený rozsudok a niekto, koho sa nedalo nazvať človekom, chladnokrvne vykonal príkaz. Komu a čomu sa vystavili? Možno bežali a nemali toľko šťastia ako Jola a jej dvaja priatelia. Odpoveď musela hľadať polícia. Vypočúvala, hľadala svedkov prípadu, kohokoľvek, kto by mohol čokoľvek vedieť, počuť, potvrdiť totožnosť obetí. Ani jedna nemala pri sebe nič, čoho by sa dalo chytiť v ďalšom pátraní. Niekto dôkladne zahladil stopy. Na pleci jedného z dievčat svietilo tetovanie – maličké srdce s poľským nápisom kochaj mnie. Pravdepodobne obidve boli Poľky. Nedalo sa určiť, či sa zvedavci báli, alebo skutočne nevedeli o ničom. Neskôr si zločin prehodili z pleca na plece a odišli. Nikto nepovedal nič, buď od strachu alebo pre vlastné bezpečie. Stále sa počulo o šokujúcich prípadoch, dennodenne mestom kolovali správy o zmiznutí človeka. Mnohí sa stratili bez stopy. Chýrom sa sotva dalo uveriť, no keď sa ktosi, aspoň trocha citlivý, ocitol na mieste zločinu, pohľad na obeť, z ktorého malátnel, ho musel presvedčiť. Kým sa bledá Jola úporne modlila, ľahostajný dav sa začal vytrácať.

„Čo ti je? Cítiš sa dobre?“ prerušil jej modlitbu Jacek.

„Som v poriadku. Otrasné,“ hlboko si povzdychla.

„Ideme domov. Nikto nás tu nepotrebuje,“ objal ju.

„Ideme.“

„Myslíš na to isté, na čo ja?“ opýtal sa nesmelo.

„A na čo myslíš ty?“

„Mohlo sa nám stať niečo podobné.“

„Nie, práve na to som nemyslela. Máš však pravdu, mohlo.“

„Ďakujem za pomoc.“

„Nie je za čo.“

„Hovor si, čo chceš. Viem svoje,“ pobozkal ju na líce. Vyznanie bolo úprimné, pocítila, ako sa Jackovi chvejú všetky svaly.

Začala vracať. Sprvu si myslela, že sa jej žalúdok vyprázdnil pre obraz, ktorý mala neustále pred očami, ale hlavným dôvodom boli Jackove slová, čo sa k nej vracali ako ozvena: mohlo sa nám stať niečo podobné. Do večera sa nerozprávali, v noci Jola nevedela zaspať. Koľkokrát zatvorila oči, toľkokrát sa jej zjavila hororová scéna pri riečke. Nedokázala ju v sebe potlačiť. Pozerala sa cez okno, načúvala zradným krokom. Každý šelest, krok zvonku a záchvev vetra spôsoboval bolesť v srdci a scvrkávanie žalúdka. Dni sa míňali. Odkázaná sama na seba deň čo deň vychádzala do mesta, z obchodných vitrín si odpisovala nové inzeráty na prácu pre Poliakov. Keď po obsadzovacom tóne zatelefonovala druhý raz, pracovné miesto bolo obsadené. Telefónne účty, platené doma jej mamou, rástli nad ich predstavy, ale Jola sa nechcela poddať. Keď telefonovala, zakaždým si vypočula: „Sorry.“ Všetko zlé sa raz na dobré...

„Musíme pokecať medzi štyrmi očami,“ obrátil sa na Jolu oficiálnym tónom Darek uprostred bývajúcich.

„Ako si želáš,“ stŕpla.

Dal im výplaty za dva týždne a poprosil Jolu, aby vyšli von.

„Aj steny majú uši a to, čo ti chcem povedať, sa nesmie dozvedieť nikto.“

„Pozorne ťa počúvam.“

„Zajtra beriem preč z tejto diery teba, Bašku a Konráda. Naobed, keď ostatní budú v robote, prídem po vás. Postaral som sa, aby všetci boli na masle. Zbaľte sa, už sa sem nevrátite. Mám pre vás skvelú robotu. Na novom mieste mám šiestich chlapcov, ale podnik potrebuje deviatich. Rozhodol som sa, že tam budete pracovať vy traja. Môžem vám dôverovať, viem, že vám nenapadne nijaká somarina. Tu ste obstáli, tam sa nič nestane. Viem, že si zodpovedná a že ti záleží na robote. Tej dvojici takisto. Okrem toho ste z iného cesta ako tá banda.“

„Čo bude s chlapcami?“

„Oni zostávajú. Poradia si bez teba, hádam sa čosi užitočné naučia. Netráp sa pre nich, už dosť si im pomohla. Sami musia niesť zodpovednosť za svoj život v Anglicku. Ak nie, nech sa berú kadeľahšie. Nemienim tolerovať lenivcov a dlhy. Ty si splatila všetko. A oni? Nezaplatili ani libru. Tak to ďalej nemôže ísť. V cudzine si musíš dávať pozor na podozrivé indivíduá. Hocikto ti môže ublížiť,“ hovoril vážnym tónom.

„Mám ich rada a nechcela by som, aby ich stretlo niečo zlé. Budem sa pre nich trápiť.“

„Netráp sa. Keď budú chcieť pracovať, budú zarábať. Azda nie tak dobre ako ty, ale...,“ usmial sa hrdo Darek.




Fragmenty prozy


Marta Świderska-Pelinko
CIEŃ KULCZYBY

fragment powieści


J

anusza obudził tępy ból głowy. Zanim otworzył oczy poruszył się delikatnie. Łóżko metalicznie zaskrzypiało pod jego bezwładnym, niemal w całości zagipsowanym ciałem. Od dwóch dni był przytomny i powoli zaczynał zdawać sobie sprawę z tego, gdzie jest i co tak naprawdę się stało. Łzy cisnęły mu się do oczu. Starał się je powstrzymywać, słysząc tętniące w uszach słowa matki „prawdziwy mężczyzna nigdy nie płacze, a jeśli już to w ukryciu”.

Dobrze byłoby ją teraz zobaczyć, tę delikatną, jak mimoza, ale jakże piękną kobietę. Dobrze byłoby poczuć jej ręce, które czule głaszczą obolałe skronie, usłyszeć głos pełen troski. Powoli, z trudem podniósł powieki. Był sam w szpitalnym pokoiku. Białe, pokryte kafelkami ściany i nieco zardzewiała szafka przyprawiały o mdłości. Niewygodne, jak sto diabłów, łóżko i ten okropny, odurzający zapach środka dezynfekującego doprowadzały go do wściekłości, nie na miejsce, w którym się znajdował, ale na samego siebie. Przed oczami, niczym kadry filmu zaczęły przesuwać się zdarzenia nocy sprzed tygodnia. Nie chciał ich pamiętać, ale nie mógł myśleć o niczym innym.

Do pokoju weszła pielęgniarka.

— Dobrze, że się pan obudził. Pan komisarz chciałby z panem porozmawiać — przedstawiła idącego za sobą policjanta.

— Mam nadzieję, że będzie pan mógł mówić. Lekarz zapewnił mnie, że jest pan w coraz lepszym stanie, zarówno fizycznym, jak i psychicznym. Chciałbym zadać panu kilka pytań — człowiek w mundurze zachowywał się z dystansem.

— Proszę. Postaram się, o ile mnie pamięć nie zawiedzie, odpowiedzieć na wszystkie pana pytania — uporczywy i wszechogarniający ból utrudniał Januszowi opanowanie.

— Czy wie pan, co stało się tamtej nocy? Czy pamięta pan cokolwiek? — padło pierwsze pytanie.

— Pamiętam, że jechałem samochodem, dosyć wolno ze względu na śnieżycę i śliską nawierzchnię — Janusz na chwilę zamyślił się.

— Gdzie pan jechał?

— Do nocnego sklepu. Nie będę łgał panie komisarzu. Jechałem po alkohol. Wie pan, jak to jest, święta. Ludzie w domach, wśród bliskich, a my z dala od rodziny, samotni, jak te kołki w płocie. Jakoś tak smutno, bez świątecznego klimatu, dotyku ciepłej dłoni, pocałunku. Taki czas, że tylko się upić, przespać do rana i zapomnieć. Później jakoś raźniej, w zwykły, nieświąteczny dzień.

— Rozumiem. Tylko że pan... — komisarz nie dokończył zdania.

— Wiem, pamiętam i to doprowadza mnie do skrajnej rozpaczy. Czy ten człowiek... — Janusz nie mógł dokończyć pytania.

— Żyje, ale pozostanie kaleką.

— Przykro mi — te słowa w ustach Janusza zabrzmiały nieco infantylnie.

Nie oddawały w jednej tysięcznej stanu jego odczuć.

— Jutro przedłożę panu do podpisania protokół z dzisiejszego przesłuchania. Rozumie pan chyba, że to było przesłuchanie i że jest pan do naszej dyspozycji? Mam też nadzieję, że nie zrobi pan żadnego głupstwa, którego mógłby pan żałować — komisarz spojrzał Januszowi w oczy.

— Wiem. Proszę się nie obawiać. Mam już i tak wystarczająco duże wyrzuty sumienia i nie pozbędę się ich do końca życia — chciał schować twarz w dłonie, ale gips na lewym przedramieniu uniemożliwiał podniesienie ręki.

Dalszą rozmowę przerwała pielęgniarka. Przygotowywała kroplówkę i spojrzała przyjaźnie na Janusza. Udał, że tego nie widzi. Zawsze, kiedy wyczuwał zainteresowanie sobą jakiejkolwiek dziewczyny, a zwłaszcza tak ładnej, jak ta czuł się niezręcznie. Miał przecież Marię. Miłość swojego życia. Najwspanialszą i najpiękniejszą dziewczynę, jaką mógł sobie wymarzyć. Poznał ją na ostatnim roku studiów i oddał się miłości bez reszty. Kiedy szedł do wojska przyrzekali sobie, że będą razem na dobre i złe, na zawsze. Na inne dziewczyny nawet nie patrzył. Nie dlatego, że nie chciał, czy nie miał odwagi. Jak każdy mężczyzna lubił piękne kobiety i często z kolegami rozmawiali ot, choćby o koleżankach z roku, ale one go nie interesowały. Był zapatrzony, zauroczony swoją Marią. Każdą dziewczynę z nią porównywał i każda przy niej wyglądała, jak szara, płochliwa myszka, nie zasługująca na najmniejszą uwagę. Po wyjściu pielęgniarki myśli Janusza nie krążyły, ani wokół Marii, ani tej sympatycznej dziewczyny w bieli, która tak troskliwie się nim opiekowała. Analizował wszystkie szczegóły wypadku. Zastanawiał się, dlaczego tak bezmyślnie zgodził się pojechać po alkohol, skoro wcześniej, tak jak wszyscy inni pił. Nie tłumaczył go fakt, że wypił najmniej, ani to, że wszyscy w ten właśnie sposób motywowali jego wybór. Nie powinien był jechać. Jakaś nieznana bliżej siła spowodowała, że po ostrej wymianie zdań z kolegami, wsiadł do auta i z poślizgiem opon ruszył z parkingu. Z chwilą, gdy usiadł za kierownicą wojskowego łazika, cała złość od razu odpłynęła. Powód. Jego pasją, następną wielką miłością była właśnie jazda samochodem. Od najmłodszych lat marzył, by zostać kierowcą rajdowym, lub kierowcą w ogóle. Swoje życie zawodowe chciał związać z pracą za kierownicą. Kiedy po studiach został powołany do odbycia rocznej służby wojskowej trafił do jednostki, w której dowódcą był serdeczny kolega jego ojca. Chciał za wszelką cenę zostać osobistym kierowcą dowódcy i tak się stało. Od tej pory nie myślał już o pracy w wyuczonym zawodzie inżyniera elektronika. Studia skończył z uwagi na tradycję rodzinną. Dziadek, ojciec i starszy brat byli inżynierami, więc i jemu wypadało zostać inżynierem. Wypadało i na tym koniec przygody z zawodem inżyniera. Nie nadawał się do tej pracy i wszyscy w rodzinie o tym wiedzieli. Nawet ojciec, który przez wiele lat podsycał w swoim młodszym synu zamiłowanie do, bądź co bądź prestiżowej profesji wiedział, że ten jest „odmieńcem”. Obserwował jego zachowanie, gdy po raz pierwszy wsiedli razem do samochodu i później, gdy Janusz mógł już samodzielnie prowadzić. To był zawsze złożony rytuał i wielkie wydarzenie. Ta pasja pozostała. Cudowne, ekstatyczne wręcz doznanie i przekraczający wszystkie dozwolone normy poziom adrenaliny w jego krwi powodowały, że nikt widząc go za kierownicą nie był w stanie i nawet nie próbował wyperswadować mu takiego wyboru. Podobnie było z jego fenomenalną wiedzą z dziedziny motoryzacji. Już jako młody chłopak pochłaniał całą fachową literaturę. Szukał nowości. Znał wszystkie marki aut na świecie. Znał historię pierwszych opracowań konstrukcyjnych i zmian zachodzących w nich na przełomie wieków. Wiedział wszystko o ludziach, którzy przez pokolenia tworzyli kolejne modele, o koncernach, potentatach samochodowych. Teraz jednak nie myślał, jak cudownie byłoby znowu usiąść za kierownicą. W nerwach, przy dręczącym ciało bólu i wyrzutach sumienia przypominał sobie drogę, jaką w feralną noc pokonywał do sklepu. Panowała ciemna, bezgwiezdna noc. Nieprzerwanie od kilkunastu godzin padał gęsty i mokry śnieg pozostawiający po obu stronach szosy wysokie, ponadmetrowe zaspy. Opady były tak intensywne, że wycieraczki nie nadążały zbierać nadmiaru śniegu z przedniej szyby samochodu, a światła ledwie przebijały oblepione śniegiem szkło lamp. W szoferce słychać było wyraźny świst wiatru i odczuwało się chłód powodowany przedostawaniem się do wnętrza mroźnego pyłu. Pomimo włączonych długich świateł do kilku metrów ograniczona była widoczność. Janusz jechał powoli, albo tak mu się wydawało. Sam przyznawał, że nigdy nie wiedział, co tak naprawdę oznacza ograniczenie prędkości. Włączył radio i śpiewał, wystukując na kierownicy rytm słyszanej piosenki. Myślał o Marii. Przywoływał w pamięci kilka ich ostatnich, czułych spotkań. W jednej chwili poczuł orientalno-kwiatowy zapach jej ciała. Przywołał smak cudownie miękkich i soczystych jak dojrzałe brzoskwinie, ust. Błądził myślami po jemu tylko znanych zakamarkach aksamitnego, balansującego od ekstazy ciała. Dotykał w myślach jędrnych piersi i ciepłego, płaskiego brzucha, który powodował przyśpieszenie oddechu i tętna. Od dawna wiedział i z każdym dniem utwierdzał się w przekonaniu, że Maria jest dla niego całym światem, że tylko jej pragnie i tylko z nią chce być. Ta miłość zniewalała go całkowicie, uskrzydlała i dodawała sił pozwalając przetrwać ciężkie chwile w wojsku. Ta miłość... Uśmiechał się do własnych myśli, powracając do intymnych scen z ich ostatniej, upojnej nocy, kiedy pozwolili sobie na przeżywanie całego ciągu miłosnych uniesień, aż po zatracenie świadomości. Za każdym razem, kiedy byli ze sobą, chciał obsypywać swoją Marię kwiatami, o jakich świat nawet nie słyszał, mościć nimi każdy centymetr dywanu, w którym zatapiała swoje bose stopy, ścielić nimi łóżko, w którym spełniali się, jako należący do siebie cudowni kochankowie. Te wspomnienia przerwało pojawienie się przed maską samochodu człowieka. Janusz zaczął gwałtownie hamować, ale auto nie poddawało się jego woli.

 

Związek Literatów Polskich